Imágenes de páginas
PDF
EPUB

pertinere? Quaeris, Ulises ubi erraverit, potius, quam efficias, ne nos semper erremus? Non vacât audire, utrum inter Italiam et Siciliam iactatus sit, an extra notum nobis orbem: neque enim potuit in 'tain angusto error elle tam longus. Tempestates animi nos quotidie iactant, et nequitia in omnia Ulysis mala impellit, non deest forma quae sollicitet oculos, non loftis: hinc inonstra effera, et humano cruore gauden. tia: hinc insidiosa blandimenta aurium: hinc naufragia, et tot varietates malorum. Hoc me doce, quomodo patriam amem, quomodo uxorem,' quomodo patrem, quomodo ad haec tam lionefta vel naufragus navigem. Quid inquiris, an Penelopa impudica fuerit, an verba faeculo suo dederit, an Ulyfem illum elle quem videbat, antequam sciret, fufpicata fit? Doce me, quid fit pudicitia, et quantum in ea bonum: in corpore, an in animo pofita fit. Ad inulicam transeo. Doces me, quomodo inter se acutae ac gra, ves voces consonant, quomodo nervorum disparem reddentium fonum fiat concoriba: fac potius, quomodo animus secum meus confonet, nec confilia mea discrepent. Monstras mihi, qni fint modi Hebiles, monstra potius, quomodo inter adversa non émittam Hebilem vocem. Metiri me geometres docet 'latifundia , potius doceat, quomodo metiar quantuin homini fit falis. Nunerare docet me arithinetica, et avaritiae commodare digitos, potius doceat, nihil ad rem pertinere istas computationes, non esse feliciorem, cuius patrimonium tabularios laslat: imo quam fupervacua possideat: qui infelicisfiinus futurus est, fi quantum habeat, per se coinputare cogatur. Quid mihi prodest, scire agelluin in partes dividere, fi nefcio cum fratré dividere? Quid prodest colligere fubliliter pedes iugeri, et comprehendere etiam fi quid decempedam effugit, fi triftem ne facit vicinus protens, et aliquid ex meo

abra

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

abradens? Doces me, quomodo nihil perdam ex finibus meis ? at ego discere volo, quoinodo totos hilaris amittain. Paterno agro, inquit et avito expellor. Quid ? ante avum tuum quis istum agrum tenuit? Cuius, non dico hominis, sed populi fuerit, expedire potes? Non dominus isto, sed colonus intrasti. Cuius colonus es? , fi bene tecum agitur, heredis. Negant iurisconsulti quidquam usucapi, quod publicum est; publicum est hoc quod tenes, quod tuum dicis; publicum est, et quidem generis humani.

O egregiam artem! scis rotunda inetiri: in quadratum redigis quamcunque acceperis formam. Intervalla fiderum di. cis: nihil eft quod in inensuram tuam non cadat. Si artifex es, metire hominis animum, dic quam magnus fit, dic quam pufillus fit. Scis quae recta fit linea: quid tibi prodeft, fi, quid in vita rectum fit, ignoras? Venio nunc ad illum qui caeleftium notitia gloriatur,

Frigida Saturni quo sese stella receptet,

Quos ignis caeli Cylleniùs erret in orbes..
Hoc fcire quid proderit?, ut sollicitus fim, cum Sa-
turnus et Mars ex contrario stabunt, aut cum Mer-
curius vespertinum saciet occalumn vidente Saturno.
Potius hoc discam, ubicumque lunt ista, propitia esse,
non posle mutari. Agit illa continuus ordo fatorum,
et inevitabilis cursus: per statas vices remeant, Ef-
fectus rerum omnium aut movent, aut-notant. Sed
five quidquid evenit faciunt, quid immutabilis rei no-
titia proficiet ? five fignificant, quid refert providere,
quod effugere non possis? Scias ista, nescias, hent.

Si vero solemn ad rapidum Itellasque sequentes
Ordine refpicias, nunquam te crastina fallet

Hora, nec infidiis noctis capiere serenae.
Satis abundeque provisum est, ut ab infidiis tutus
ellem. Nunquid me crastina non fallit hora? fallit

[ocr errors]

enim, quod nescienti evenit. Ego, quid futurum fit, nescio: quid fieri poffit, scio. Ex hoc nihil desperabo: totum expecto. Si quid remittitur, boni confulo. Fallit me hora, fi parcit: sed ne fic quidem fallit. Nam quemadmodum scio omnia accidere posle, fic scio et non utique casura. Vtique secunda expecto: malis paratus fun. In illo feras me necesse est non per praescriptuin euntem. Non enim adducor, ut in numerum liberalium artium pictores recipiam, non imagis, quam statuarios , aut marmorarios, aut ceteros luxuriae ministros. Aeque luctatores, et totam oleo ac luto constantem fcientiam expello ex his studiis liberalibus: aut et unguentarios recipiam, et cocos, et ceteros voluptatibus nostris ingenia accommodantes fua. Quid enim, oro te, liberale habent ifti ieiuni vomitores, quorum corpora in sagina, animi in macie et veterno sunt ? An liberale studiuin istud elle iuventuti nostrae credimus, quam maiores noftri rectain exercuerunt, hastilia iacere, sudem torquere, equum agitare, arma tractare? Nihil liberos fuos docebant, quod discendum eflet iacentibus. Sed nec haec nec illae docent, aluntve virtutem. Quid enim prodest equum regere, et cursum eius fraeno temperare, affectibus effraenatissimis abstrahi ? Quid prodest multos vincere luctatione vel caeftu, ab iracundia yinci? Quid ergo? nihil liberalia nobis conferunt studia? Ad alia multum, ad virtutem nihil. Nam et hae viles ex profeso artes, quae manu constant, ad instrumenta vitae plurimum conferunt, tamen ad virtutem non pertinent. Quare ergo liberalibus ftudiis filios erudimus? Non quia virtutem dare pofsunt, sed quia animum ad accipiendain virtutem praeparant. Quemadmodum prima illa, ut antiqui vocabant, litteratura, per quam pueris elementa traduntur, non docet liberales artes, sed mox praeci

E 3

piendis

4

[ocr errors]

piendis locum parat: fic liberales artes non perducunt animum ad virtutem, sed expediunt. Quatuor ait elle Posidonius artium genera. Sunt vulgares et sordidae, sunt ludicrae, sunt pueriles, sunt liberales. Vulgares opificum, quae manu constant, et ad instruendam vi. tam occupatae funt: in quibus nulla decoris, nulla honesti fimulatio est. Ludicrae funt, quae ad voluptatem oculorum atque auriun tendunt.

His annumeTes licet machinatores, qui peginata per se surgentia excogitant, et tabulata tacite in sublime crescentia, et alias ex inopinato varietates, aut dehiscentibus quae cohaerebant , aut his quae diftabant, fua fponte coëuntibus, aut his quae eminebant, paulatim in se refidentibus. His imperitorum feriuntur oculi, omnia subita (quia causlas non novere) mirantiuin. Pueriles sunt, et aliquid habentes liberalibus simile, hae artes quas żyxy. xhiss Graeci, noltri liberales vocant, Solae autem liberales funt, imo (ut dicam verius) liberae, quibus curae virtus eft. Quemadmodum, inquit, est animi aliqua pars philofophiae naturalis, est aliqua inoralis, est aliqua rationalis, fic et haec quoque liberalium artium turba locum fibi in philosophia vindicat: cum ventum est ad naturales quaestiones, geometriae testimonio statur. Ergo eius, quam adiuvat, pars est? multa adiuvant nos, nec ideo partes, noftrae sunt: imo li partes essent', non adiuvarent. Cibus adiutorium corporis, nec tamen pars est. Aliquid nobis praestat geometriae ministerium, Sic philosophiae necessaria eft, quomodo ipfi faber: fed nec hic geometriae pars est, nec illa philosophiae. Prae

rea utraque fines fuos habet, fapiens enim causas naturalium et quaerit et novit, quorum numeros men.. Lurasque geoinetres persequitur et supputat. Qua ratione conftent caeleftia, quae illis fit vis, quaeve natura, sapiens [cit: cursus et recursus et observationes, per quas descendunt et allevantur, ac fpeciem inter

dum

duin stantium praebent, cum caelestibus stare non liceat, colligit mathematicus. Quae caussa in speculo imagines exprimat, scit sapiens: illud 'tibi geometer potest dicere, quantum abesse debeat corpus ab imagine, et qualis fornia fpeculi, quales imagines reddat. Magnum efle folen philofophus probabit: quantus fit, mathematicus, qui usu quodain et exercitatione procedit: sed ut procedat, impetranda illi quaedam principia funt. Non est autem ars sui iuris, cui precarium fundamentum est. Philosophia nil ab alio petit, totum opus a solo excitat. Mathematica (ut ita dicam) superficiaria est, in alieno aedificat, aliena accipit principia, quorum beneficio ad ulteriora perveniat: fi per se iret ad verum,

fi totius mundi naturam posset comprehendere, dicerem multum collaturam mentibus noftris, quae tractatu caelestium crescunt, trahuntque aliquid ex illo. Vna re consummatter animus, scientia bonorum ac malorum immutabili, quae foli philofophiae competit. Nulla autem ars alia de bonis ac malis quaerit.

Singulas habet circumire virtutes. Fortitudo contemptrix timendorum est: terribilia, et sub iuguin libertatem nostram mittentia, despicit, provocat, frangit: nunquid ergo hanc liberalia studia corroborant? Fides sanctisfimum humani pectoris bonum eft, nulla neceffitate ad fallendum cogitur, nullo corrumpitur praemio. Vre, inquit, caede, occide, non prodam : sed quo magis secreta quaeret dolor, hoc illa altius condam. Numquid liberalia studia hos animos facere poflunt? Temperantia voluptatibus imperat: alias odit atque abigit, alias difpenfat, 'et ad fanum modum redigit, nec unquam ad illas propter ipfas venit. Scit optimum esse modum cupitoruin, non quantum velis, sed quantum debeas, fumere. Huinanitas vetat fuperbum elle adversus focios, vetat avarum: verbis, rebus, affectibus coinem fez facilem

C 4

que

« AnteriorContinuar »