Imágenes de páginas
PDF
EPUB

orationis aptarunt: et cum iis feliciffime cellit imita. tío, qui verbis atque numeris sunt non multum dif. ferentes, vim dicendi atque inventionis non affequun. tur, fed plerumque declinant in peius, et proxima virtutibus vitia comprehendunt, fiuntque pro grandi. bus tumidi, preslis exiles, fortibus temerarii, laelis corrupti, compofitis exsultantes, fimplicibus negligentes. Ideoque qui horride atque incompofite quam libet frigidum illud et inane extulerunt, antiquis se pares credunt: qui carent cultu atque sententiis, Atticis fcí. licet: qui praecifis conclufionibus obscuri, Sallustion atque Thucydidem fuperant: tristes ac ieiuni Pollio. nem aemulantur: otiofi et supini, fi quid inodo longius circumduxerunt, iurant, ita Ciceronein loquuturuin fuiffe. Noveram quosdam, qui se pulchre expreffiffe genus illud coeleftis huius in dicendo viri fibi vide. rentur, fi in clausula pofuiffent: Ebe videatur. Ergo primuin elt, ut quod imitaturus est quisque, intelligat, 'et quare bonum fit, fciat. Tum in suscipiendo oriere consulat suas viręs. Nam quaedam funt imitabilia, quibus aut infirinitas naturae non fufficiat, aut diversitas repugnet. Nec cui tenue ingenium erit, fola velit fortia et abrupta : cui forte quidein, fed indomitum, amore fubtilitatis et vim suam perdat, et elegantiam, qnäin cupit, non affequatur, Nihil est éniin tam indecens, quam cum mollia dura fiunt, Atque ego illi praeceptori, quem institueram in libro secundo, tradidi non ea sola docenda elle, ad quae quemque discipulorum natura compofitum videret, Nam is ét adiuvare debet, quae in quoque eorum invenerit bona, et, quantum fieri potest, adiicere quae delunt, et emendare quaedam et mutate. Rector enim eft alienorum ingeniorum atque formator. Difficilius est naturam fuam fingere. Sed ne ille quidem doctor, quanquam omnia, quae recta funt, velit esse

r

in fuis auditoribus quam pleniffima, in eo tamen, cui
naturam obstare viderit, laborabit. Id quoque vitan-
dum, (in quo magna pars erat) ne in oratione poetas
nobis. et historicos , in illorum operibus oratores aut
declamatøres imitandos putemus. Sua cuique propo-
fita lex, suus cuique decor est. Nec comoedia in co-
thurnos alurgit, nec contra tragoedia focco ingreditur.
Habet tamen omnis eloquentia aliquid commune. Id
imitemur, quod commune est. Etiam hoc folet in-
commodi accidere iis, qui se uni alicui generi dedide-
runt, ut fi afperitas his placuit alicuius, hanc etiam
in leni ac remisso caussarum genere non exuant: li
tenuita's aut nuditas, in asperis gravibusque caulfis
ponderi rerum parum respondeant: cum fit diversa
non causarum modo inter ipsas conditio, sed in fin-
gulis etiam cauffis partium; fintque alia leniter, alia
aspere, alia concitate, alia remisle, alia docendi, alia
movendi gratia dicenda: quorum omnium diffimilis
atque diversa inter se ratio eft. Itaque ne hoc quidem
suaserim, uni fe alicui proprie, quem per omnia se-
quatur, addicere.

Longe perfectiffimus Graecorum
Demosthenes, aliquid tamen aliquo in loco melius alii.
Pluriina ille, sed non qui maxime imitandus, etiam
solus imitandus est. Quid ergo? non est satis omnia
fic dicere, quomodo Marcus Tullius dixit? Mihi qui-
dem fatis ellet, fi omnia consequi pofsem. Quid tamen
nocet, vim Caefaris, afperitatem Coelii, diligentiam
Pollionis, iudicium Calvi, quibusdam in locis allu-
mere? Nain praeter id, quod prudentis est, quod in
quoque optimum eft, fi pollit, suum facere: tum in
tanta rei difficultate unuin intuentes, vix aliqua pars
fequitur. Ideoque cum totum exprimere, quem ele-
geris, pene fit homini inconcesum: plurium bona po-
namus ante oculos, ut aliud ex alio haereat, et, quio
quidque loco conveniat, aptemus. Unitatio autem

(nam

[ocr errors][merged small]

(nam faepius idem dicam) non fit tantum in verbis. Hluc intendenda mens, quantum fuerit illis viris decoris in rebus atque personis , quod confilium, quae dispositio', quam omnia etiam, quae delectationi vi. deantur data, ad victoriain (pectent: quid agatur prooemio, quae ratio et quam varia narrandi, quae vis probandi ac refellendi, quanta in affectibus omnis generis movendis fcientia, quamque laus ipsa popularis utilitatis gratia assumta, quae tum est pulcherriina, cum sequitur, non cum arcefsitur. Haec fi perviderimus, tum vere imitabimur. Qui vero etiam propria his bona adiecerit, ut suppleat, quae deerant, circumcidat, fi quid redundabit, is erit (quem quaerimus) perfectus orator: quem nunc confummari potissimum oportebat, cun tanto plura 'exempla bene dicendi fuperfint, quam illis, qui adhuc fummi funt, contigerunt. Nam erit haec quoque laus eorum, ut priores fuperasle, posteros docuisse dicantur.

1

A

Seneca.

Sene e a.

[ocr errors]

6. oben, E. 33, Seine philosophische Schriften, vom Zorn, von der Fürsehung, von der Gemüthsruhe, von der Lindigkeit, von der wohlthätigkeit, und von der Kürze des Lebens, enthalten einen schågbaren Borrath vor scharfsinniger und praktischer Lebensphilosophie, ungeachtet des beständigen Hins blicks auf die Lehren des Stoicismus, und der durch die anbalo tende Dauer ermüdenden Untithesen und beftändigen Einschnitte der Schreibart. Diderot war wohl freilich ein zu enthufiaftischer Verehrer dieses Philosophen ; indeß wird man sich die Lesung dess selben gewiß noch weit lehrreicher und fruchtbarer machen tennen, wenn man seinen Scommentar damit verbindet, der auch ins Deutsche åberfekt ift, und im Original den Sitel hat: Essai sur les Regnes de Claude et de Neron, et sur les Moeurs et les Ecrits de Séneque, : pour servir d' Introduction à la lecture de ce Philosophe; a Londres, 1782. 2 Voll. 8.

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

DE TRANQUILLITATF ANIMI,

Cap. XI – XIII.

Ad

imperfectos et mediocres , et male sanos, hic meus fermo pertinet, non ad sapientem. Huic non timide, nec pedetentim ambulandum est. Tanta enim fiducia fui est, ut obviam fortunae ire non dubitet, nec unquam loco illi cessurus fit: nec habet ubi illain timeat: quia non mancipia tantum, pofleffionesque, et dignitatem, sed corpus quoque fuum, et oculos, et manum, et quidquid est cariorem vitam facturum, seque ipsum inter precaria numerat, vivitque ut commodatus Gibi, 'et reposcentibus fine triftitia redditurus. Nec ideo eft vilis fibi, quia scit se suum non esse: sed omnia tam diligenter faciet, tam circumspecte, quam religioSus homo sanctusque folet tueri fidei commiffa. Quan docunque autem reddere iubebitur, non queretur cum fortuna: fed dicet: Gratias ago pro eo quod posledi, 1o Beisp.Samnil. 8.30. 1. Abth.

habui.

[ocr errors]

habuique. Magna quidem res tuas inercede colui; fed quia imperas, cedo gratus libensque. Si quid habere metui volueris, etiam nunc fervabo: fi aliud placet, ego vero factum fignatumque argentum, doinin, familiamque mean reddo, restituo. Appellaverit natura, quae prior nobis credidit, et huic dicemus, Recipe animum ineliorein quam dedisti: non tergiversor, nec refugio. paratum habes a volente, quod non fentienti dedifti; aufer, Reverti unde veneris: quid grave est? inale vivet, quisquis nescięt' bene nori. Hæic itaque primuni rei pretium detrahendum est, et spiritus inter vilia numeranduse. Gladiatores (ait Cicero) invifos habemus, fi omni modo vitam impetrare cupiant: favemus, fi conteintuin eius prae se ferunt. idem evenire nobis fcias; faepe eniin causa moriendi est, timide mori. Fortuna illa, quae ludos fibi facit, Quo, inquit; te refervem, niałum et trepiduin animal? eo magis convulneraberis et confodieris, quia nescis praebere iugulum. At tu et vives diutius, et inorieris expeditius, qui ferrum non subducta cervice, nec manibus oppofitis, fed animofe recipis. Qui mortein timebit, nihil unquam pro homine vivo faciet, at qui fcit, hoc fibi cium conciperetur, ftatim condictum, vivet' ad formulam; · et simul illud quoque eodem animi robore praeftabit, ne quid ex his, quae eveniunt, fubittun fit. Quidquid eniin fieri poteft, quali futurum profpiciendo, malorum omnium impetus molliet, qui ad praeparatos exspectantesque nihil afferunt novi: fecuris et beata tantum spectantibus, graves eveniunt. Morbus enim, captivitas, ruina, ignis, nihil horum repentinum est. Sciebam in quam tumultuofum me contubernium natura claufillet, totiens in vicinia mea conclamatum eft, totiens praeter limen immaturas ex. sequias fax cereusque praeceffit: faepe altius ruentis aedificii fragor fonuit: multos ex his, quos forum,

[ocr errors]
« AnteriorContinuar »