Imágenes de páginas
PDF
EPUB
[ocr errors]

al bip ir 11 wolor grilogut siji (tonpol on oh) -119219, 220mmi bs stod so ovie 'supain -oq?1191 itatioil PRÆFATIO.Od 19 sibros Or11199901 JVIV 19 11!') : Udit N10101) WIJ'T ,01991. bi 9221:1107 IYOHIT 19 I'vivse tools -idq ni got 6219091 Altimatrog elli di ok1914 192204.9190111 aidost visqozol que lhe time I languam de re explorata, pronuntiure

ex animi fiducia fecerint, sive am- Bridte et more bostex animi fiducia i sad scientiasaPontis affecere,

illi philosophiam

Ut enim ad fidem faciorlam walidi, ita etiam ad inquisitionem jextiniguendamsellabrumpendam efficaces fuerunt ; neque ovirtute proprias tantum profuerunt, quantum in hoc

mosperunt, quod aliorum virtutem corruperint 'et petperinteQui autem contrariam huic viam infgressi sunt, atque nihil prorsus sciri posse asseruerunt, five

al'sophistórum veterum odio, sive ex animi fluétuasubhe, aut etiam ex quadam doctrinæ copia, in hanc

öpiffibilemi delapsi sint, certe non contemnendas ejus Fatjone

t; veru son nec

amitiis :sentent{ahn suami'derivárunt, et, studio quodam atque afftqtatidné proveéti, prorsus modum excesserunt.

At antiquieres ex Grweis: (quorum 'scripta perierunt) inters Pronunciandi jactantiam et acatalepsiæ desperationem

pajudentius se sustinuerunt: atque de inquisitionis difficultate, etx rerum obscuritate, sæpius querimonias et indignationes miscentes, et veluti frænum se immiscertamen propositum urgerea atque natura

(ut vi. detur) existimantes; hoc ipsum' (videlicet utrum ali

non disputare sed experiri: et tamen illi ipsiz mpéta tantum intellectus usi

, regulam non adhibuerupt; sed omnia in acri meditatione et mentis volutatione et agitatione perpetua posuerunt. 1 Nostra autem ratio, ut opere ardua, ita dictu facilis est. Ea enim est, ut certitudinis gradus constituamus, sensum per reductionem quandam tueamur, sed mentis opus, quod sensum subsequitur, plerunque rejiciamus; novam autem et certam viam, ab ipsis

[ocr errors]

sensuum perceptionibus, menti aperiamus et muniamus. Atque hoc proculdubio viderunt et illi, qui tantas dialecticæ partes tribuerunt. Ex quo liquet, illos intellectui adminicula quæsivisse, mentis autem processum nativum et sponte moventem, suspectum habuisse. Sed serum plane rebus perditis hoc adhibetur remedium; postquam mens ex quotidiana vitæ consuetudine, et auditionibus, et doctrinis inquinatis occupata, et vanissimis idolis obsessa fuerit. Itaque ars illa dialecticæ, sero (ut diximus) cavens, neque rem ullo modo restituens, ad errores potius figendos, quam ad veritatem aperiendam yaluit. Restat unica salus ac sanitas, ut opus mentis universum de integro resumațur ; ac mens, jam ab ipso principio, nullo modo sibi permittatur, sed perpetuo regatur ; ac res, veluti per machinas, conficiatur. Sane si homines opera mechanica nudis manibus, absque instrumentorum vi et ope, aggressi essent, quemadmodum opera intellectualią nudis fere mentis viribus tractare non dubitarunt: parvæ admodum fuissent res, quas movere 'et vincere potuissent, licet operas enixas, atque etiam conjunctas præstitissent. Atque și paulis. per morari, atque in hoc ipsum exemplum, veluti in speculum, intueri velimus; exquiramus (si placet) si forte obeliscus aliquis, magnitudine insignis, ad triumphi vel hujusmodi magnificentiæ decus transferendus esset, atque id homines nudis manibus. aggrede. rentur, annon hoc magnæ cujusdam esse dementiæ, spectator quispiam rei sobrius fateretur? Quod si numerum augerent operariorum, atque hoc modo se valere posse confiderent, annon tanto magis ? Sin autem delectum quendam adhibere vellent, atque "imbecilliores separare, et robustis tantum et vigenti. bus uti, atque hinc saltem se voti compotes fore sperarent, annon adhuc eos impensius delirare diceret ? Quin etiam si, hoc ipso non contenti, artem tandem athleticam consulere statuerent, ac omnes deinceps manibus, et lacertis et nervis, ex artę bene unctis et medicatis adesse juberent, aŋnon prorsus eos dare operam, ut cum ratione quadam et prudentia insanirent, clamaret ? Atque homines tamen şimili male

[ocr errors]
[ocr errors]

sano'impetu, et conspiratione inutili, feruntur in intellectualibus; dum ab ingeniorum vel multitudine et consensu, vel excellentia et acumine, magna sperant; aut etiam dialectica (qua quædam athletica censeri possit) mentis nervos roborant; sed interim, licet tanto studio et conatu (si quis vere judicaverit) intellectum nudum applicare non desinunt. Manifestissimum autem est, in omni opere magno, quod manus hominis præstat, sine instrumentis et machinis, vires nec singulorum intendi, nec omnium coire posse.

Itaque ex his quæ diximus præmissis, statuimus duas esse res, de quibus homines plane monitos volumus, ne forte illæ eos fugiant aut prætereant. Quarum prima hujusmodi est; fieri fato quodam (ut existimamus) bono, ad extinguendas et depellendas contradictiones et tumores animorum, ut et veteribus honor et reverentia intacta et imminuta maneant, et nos destinata perficere, et tamen modestiæ nostræ fructum percipere possimus. Nam nos, si profiteamur nos meliora afferre, quam antiqui, eandem quam illi viam ingressi; nulla verborum arte efficere possimus, quin inducatur quædam ingenii, vel excellentiæ, vel facultatis comparatio sive contentio; non ea quidem illicita aut nova; (quidni enim possimus, pro jure nostro, neque eo ipso alio, quam omnium, si quid apud eos non recte inventum aut positum sit, reprehendere aut notare?) sed tamen utcunque justa aut permissa; nihilominus impar fortasse fuisset ea ipsa contentio, ob virium nostrarum modum. Verum quum per nos illud agatur, ut alia omnino via intellectui aperiatur, illis intentata et incognita, commutata jam ratio est; cessant studium et partes; nosque indicis tantummodo personam sustinemus; quod mediocris certe est auctoritatis, et fortunæ cujusdam potius, quam facultatis et excellentiæ. Atque hæc moniti species ad personas pertinet, altera ad res ipsas.

Nos siquidem de deturbanda ea, quæ nunc floret, philosophia, auť si quæ alia sit, aut erit, hac emendatior aut auctior, minime laboramus. Neque enim officimus, quin philosophia ista recepta et aliæ id

[ocr errors]

1

[graphic]
[ocr errors]

genus,dispitationes aránt, sermones orneył,

ad

X9gvia coliqo'lg wan99 29 9via fessoria munera et vitæ civilis compendia,adhibeantueegel et valeant. Quin etiam aperte significamus et, declarnijai ramus, eam quam nos adducimus philosophiam, adoost istas res admodum utilem non futuram. Non præst asif est; neque in transitu

capitur; neque ex prænotionimits! bus intellectui blanditur; neque ad vulgi, captuwengia nisi per utilitatem et effecta, descendet.

omal aurem 291891901 Sint itaque (quod felix faustumque sit utrique parti):Tomi duæ doctrinarum emanationes, ac duæ dispensationesállup duæ similiter contemplantium sive philosophantiumist tribus ac veluti cognationes; atque illæ neutiquam inter se inimicæ aut alienæ, sed foederatæ et mutuis auxiliis devinctæ: sit denique alia scientias colendi, alia inveniendi ratio. Atque quibus prima potior et acceptior est, ob festinationem, vel vitæ civilis rationes, vel quod illam alteram ob mentis infirmitatem, capere et complecti non possint (id quod longe plurimis accidere necesse est) optamus, ut iis feliciter et ex voto succedat quod agunt; atque ut quod sequuntur teneant. Quod si cui mortalium cordi et curæ sit, non tantum inventis hærere, atque iis uti, sed ad ulteriora penetrare; atque non disputando adversarium, sed opere naturam vincere; denique non belle et probabiliter opinari, sed certo et ostensive scire; tales, tanquam veri scientiarum filii, nobis (si videbitur) se adjungant; ut omissis naturæ atriis, quæ infiniti contriverunt, aditus aliquando ad interiora patefiat. Atque ut melius intelligamur, utque illud ipsum, quod volumus, ex nominibus impositis magis familiariter occurrat ; altera ratio, sive via, Anticipatio mentis ; altera Interpretatio naturæ, a nobis appellari consuevit.

Est etiam quod petendum videtur. Nos certe cogitationem suscepimus, et curam adhibuimus, ut quæ a nobis proponentur, non tantum vera essent, sed etiam ad animos hominum (licet miris modis occupatos et interclusos) non incommode aut aspere accederent. Veruntamen æquum est, ut ab hominibus impetremus (in tanta præsertim doctrinarum et scientiarum restauratione, ut qui de hisce nostris aliquid,

[graphic]
[ocr errors]

sive ex setsu proprio, sive ex auctoritatum turba, mang

quæ leges quædam judiciales invaluerunt) statuere aut exov 19 istimare velit, ne id in transitu, et velut aliud agendo, mast facere se posse speret; sed ut rem pernoscats, nos-estai tram, quam describimus et munimus, viam ipse paur 129 latim tentet;" subtilitati rerum, quæ in experientia aud signata est, assuescat ; pravos denique, atque alte iain hærentes mentis habitus, tempestiva et quasi legitima a mora, cortigat; atque tum demum (si placuerit) post-c615 quam in potestate sua esse utatur.lifan qocoling udeesse coeperit, judicio suo

licia i suo sub Gupiti9n solli gupta ; 29 noiisnuor stuloy os audiri eiutuu 13 '111790ribe ,1.(pili, birini ga istui sbaglog 131 WS 2.176 ziiliyi 19 oitoq 611119 2:10plik L'Histuinoni ile fi cilivio 1. 1 eilijosi dil ji do 129 10149096 (1191fimilnicijator chien ; 531r ateli soup lov 2911011 ituig gonol boupi) 1111'014 18:11310219 919467

(4tobioos air -pump92 bonp 11 otpth it! Sup>sub: 22902 odov 49

TU) 1 iLoa miilitsvillis) i? bono) 11091101 IUI be britu zii ptr 919 rte frontie -6219 ibs on 14ib buti si ?);94 soitoilu yllyd ton opub 297999117 11 si 134770 692 , TOIT Stine sviestasio 19 01199 1192 eiusi liddo'iq 19 idsbin ia) aidon qili mingi di semplist poole itoi soup ciltte Eneli P. DO 191 1115,2!s 97 (Inf -9569 soinutni ho obupils auditis BISUT İThoitin 10-qi bulli guplusgillalithibit! D PÅ Den imet eigen risicoqmi adinimon 22 or boup viloqosa esiv 9112 Oitet siste IS111900 1901'cil itellaqqa zidor $ 30stuse ostmi sile ; cisam

izgueno -09 91193 20.1ohin uubrigt94 hosip King tal up tu ezumidibe u 19.22111477202 119oisstig b92 1119229 6191 minci son p7019oqo'rq zidor s squ990 aiboin um 19oil) muminor possins be misije -9906 919qes Jue oborritori iton (2020boatni 19 200 endinimos de tu pjeg Wup's somustangV 191919b 19ior. 19 மார்பு nitRATq kit) 119119qார் biupile auton 9orisi oh inp tai oictugt29'i fyrisit

« AnteriorContinuar »